Saturday , April 1 2023
PROMDI ni Fernan AngelesI
PROMDI ni Fernan Angeles

Pekeng environmentalist sa Rizal

PROMDI
ni Fernan Angeles

KUNG kasaysayan ang pagbabatayan, mga katutubong Aeta ang mga unang Filipino at ating mga ninuno. Nasa Filipinas na sila bago pa man dumating ang mga banyagang mananakop na nagpatupad ng sistemang enkomyenda na ginamit ng mga Kastila sa pag-angkin ng malaking bahagi ng bansa.

Sa ilalim ng sistemang enkomyenda, unti-unting itinaboy ang mga unang Filipino, bagay na patuloy na nangyayari sa hanay ng mga Dumagat sa bulubunduking bahagi ng lalawigan ng Rizal.

Ang siste, sila’y garapalang pinalalayas, tinatakot at ginigipit ng mga mapagsamantala na ang panakot ay mga kasapakat sa iba’t ibang ahensiya ng pamahalaan at mga kapwa peryodistang binulag ng maling akala.

Ito ang kuwento ng mga katutubo sa gawing bahagi ng lalawigan ng Rizal kung saan sila unang nanahan, kung kailan pa’y walang nakakaalam.

Sila’y itinataboy ng isang pamilyang nagpapanggap na tagapagtaguyod ng kalikasan gamit ang isang dokumentong nilagdaan ng isang dating opisyal ng pamahalaan.

Sa isang huntahan kasama ang isang bagong luklok na opisyal ng Department of Environment and Natural Resources (DENR), maging siya’y kombinsidong sablay ang Memorandum of Agreement (MOA) na nilagdaan ni dating Environment Secretary Gina Lopez.

Paano nga ba naman magiging angkop ang isang kasunduang sukdulang ibigay sa pamilya sa likod ng Masungi Georeserve ang 2,700-ektaryang lupang sakop ng ancestral domain ng mga Dumagat.

Kung tutuusin walang masamang pangalagaan ang kalikasan. Subalit sa kaso ng mga Dumagat, malinaw na nais lamang ng mga negosyante sa likod ng Masungi Georeserve na sakupin ang lupaing katutubo sa hangaring magkaroon ng asyendang kasing laki ng lungsod ng Makati.

Pero teka sino nga ba ang nasa likod ng Masungi Georeserve? Sa pagsasaliksik, lumalabas na isang pamilyang kilala sa pagiging kontratista ang nagpapagalaw ng Masungi Georeserve. Hindi sila taga-Rizal at lalong hindi sila Dumagat.

Giit ng Masungi, kailangang protektahan ang nasa 40,000 puno, 400 uri ng mga halaman at mga hayop na tanging sa kabundukan lamang matatagpuan.

Ano ba ang kayang gawin ng Masungi na hindi kayang gawin ng mga katutubo sa kanilang sariling tahanan? Kung tutuusin, hindi kayang tumbasan ng mga nagpapanggap ng environmentalist ang malasakit ng mga katutubo sa kabundukang naging tahanan nila sa mahabang panahon.

Ayon sa isang kaibigang malawak ang kaalaman sa batas, walang karapatan ang Masungi Georeserve sa tinatawag na ancestral domain na aniya’y legal na pagmamay-ari ng mga katutubong naroon mismo sa kabundukan sa bisa ng Republic Act 8371 (Indigenous Peoples’ Rights Act of 1997) na nagbibigay proteksiyon sa karapatan ng mga Dumagat sa kanilang lupang tinubuan.

Ang mga katutubong Dumagat din ang itinalaga ng pamahalaan, batay sa RA 11038 (National Integrated Protected Areas System), bukod sa Presidential Decree 324 na nagsasabing hindi bahagi ng Marikina Watershed Area ang mga katutu­bong lupain ng mga Dumagat.

Sa puntong ito, ano nga ba ang mas mananaig — ang MOA na ipinag­mamalaki ng Masungi Georeserve na pinapatakbo ng mga mapag­sa­mantalang kapita­lista o ang batas na para sa lahat?

About Fernan Angeles

Check Also

AKSYON AGAD ni Almar Danguilan

Katarungan, pangako ni QC Mayor Joy para kay TE Antolin

AKSYON AGADni Almar Danguilan NAKALULUNGKOT ang nangyari nitong nakaraang linggo sa isang traffic enforcer ng …

FIRING LINE ni Robert B. Roque, Jr.

Magic trick sa asukal

FIRING LINEni Robert B. Roque, Jr. BATAY sa pinakahuling imbentaryo ng mga kaso na inilabas …

FIRING LINE ni Robert B. Roque, Jr.

Lumiliit na ang mundo para kay Arnie

FIRING LINEni Robert B. Roque, Jr. INIIMBESTIGAHAN si Negros Oriental Rep. Arnolfo “Arnie” Teves matapos …

AKSYON AGAD ni Almar Danguilan

Nasaan na ang magagaling  na mambabatas?

AKSYON AGADni Almar Danguilan BAGAMAT hindi sinasadya o walang may kagustuhan sa nangyaring pagtatapon ng …

Dragon Lady Amor Virata

Transport strike tinabla dahil sa magugutom na pamilya

Isumbong mokay DRAGON LADYni Amor Virata HINDI naparalisa at nabigong makakuha ng malaking suporta ang …