HATAW! D'yaryo ng Bayan hatawtabloid.com
Muling umigting ang pagtatalo sa West Philippine Sea (WPS) matapos ang palitan ng pahayag sa pagitan ng ilang opisyal ng pamahalaan ng Pilipinas at ng Chinese Embassy, kaugnay ng isang insidenteng kinasangkutan ng umano’y pagtulong ng Chinese Navy sa isang Pilipinong mangingisda.
Inilahad ni Charlie V. Manalo, sa isang kolum, ang mga posisyong umaayon sa naratibo ng China. Kabilang dito ang paniniwalang ang terminong West Philippine Sea ay wala umanong legal na batayan, na ang exclusive economic zone (EEZ) ay bukas sa sinumang nais pumasok, na hindi dapat kwestiyunin ang aksyon ng Chinese Navy dahil sa obligasyong tumulong, at na hindi umano ganap na binding ang 2016 arbitral ruling. Iginiit din na pinalala ng nakaraang administrasyong Aquino III ang sitwasyon sa pagdadala ng usapin sa arbitrasyon.
Ang mga pahayag na ito ay nangangailangan ng malinaw at agarang paglilinaw batay sa umiiral na pandaigdigang batas o international law.
Ang Pangalan ay Administratibo, ang Karapatan ay may Legal na Batayan
Totoong ang paggamit ng terminong West Philippine Sea ay itinakda ng Administrative Order No. 29 noong 2012. Ngunit mali ang ipalagay na dito nagmumula ang karapatan ng Pilipinas.
“Ang pangalan ay administratibo,” paliwanag ni Goitia. “Ang karapatan ay nagmumula sa batas.”
Ang tunay na batayan ng karapatan ng Pilipinas ay ang United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), isang may-bisang kasunduan o treaty na nilagdaan kapwa ng Pilipinas at China. Ang administrative order ay opisyal na pagtukoy lamang ng pangalan at hindi lumilikha ng soberanya o maritime rights.
May Malinaw na Hangganan ang EEZ ng Pilipinas
Tahasan itinatakda ng UNCLOS ang saklaw ng EEZ bilang 200 nautical miles mula sa baselines ng coastal state. Hindi ito interpretasyon o haka-haka.
Nilinaw rin ng 2016 Arbitral Award na ang Recto Bank at ilang maritime feature na mas malapit sa Palawan ay nasa loob ng EEZ ng Pilipinas.
“Hindi malabo ang hangganan,” diin ni Goitia. “Malinaw ito sa batas.”
Hindi Teritoryo ang EEZ, Ngunit Hindi Rin Ito Bukas sa Pang-aabuso
Tama na ang EEZ ay hindi soberanong teritoryo. Ngunit mali ang palagay na dahil dito ay wala nang karapatan ang Pilipinas.
Sa ilalim ng UNCLOS, ang coastal state ay may eksklusibong karapatan sa pangingisda, eksplorasyon at pagmimina ng likas-yaman, at pamamahala ng yamang-dagat. Walang karapatan ang ibang estado na magsagawa ng law-enforcement activities, military intimidation, o resource exploitation sa EEZ ng ibang bansa.
“Ang kalayaan sa paglalayag ay hindi lisensya para sa pamimilit,” wika ni Goitia.
Ang Humanitarian Act ay May Hangganan
May obligasyon ang mga barko na tumulong sa mga mangingisdang nasa panganib. Ngunit hindi nito binubura ang mas malawak na konteksto ng presensya sa lugar.
Sa West Philippine Sea, may dokumentadong padron ng militarisasyon at pananakot. Sa ganitong kalagayan, ang tinatawag na humanitarian act ay hindi maaaring gamiting palusot upang gawing normal o lehitimo ang presensya ng isang dayuhang puwersa sa loob ng EEZ ng ibang estado.
Ang 2016 Arbitral Award ay Legal at May Bisa
Maling igiit na walang bisa ang arbitral ruling dahil hindi ito isang UN body o dahil hindi lumahok ang China.
Ang arbitration ay lehitimong mekanismo sa ilalim ng UNCLOS. Ang hindi paglahok ng isang partido ay hindi nagpapawalang-bisa sa desisyon. Ang bisa nito ay nagmumula sa kasunduan o treaty, hindi sa pahintulot ng natalong panig.
Ang Diplomasya ay Dapat Nakaangkla sa Batas
Mahalaga ang diplomasya, ngunit hindi ito maaaring ipalit sa batas. Ang pagtalikod sa UNCLOS at sa 2016 Arbitral Award ay kusang pagbitaw sa legal na lakas ng Pilipinas at pagpayag sa usapang pinaghaharian ng kapangyarihan, hindi ng katarungan.
“Ang diplomasya na walang batas,” diin ni Goitia, “ay hindi landas ng kapayapaan kundi anyo ng kahinaan.”
Konklusyon
Ang West Philippine Sea ay hindi emosyonal na imbensyon o huwad na patriotismo. Ito ay malinaw na bahagi ng EEZ ng Pilipinas, suportado ng UNCLOS, at pinagtitibay ng 2016 Arbitral Award.
Sa gitna ng nagkakalat na maling pahayag at baluktot na pagbasa ng batas, kailangang maging mapanuri ang bawat Pilipino. Hindi lahat ng tila makatwiran ay totoo, at hindi lahat ng panawagan sa katahimikan ay naglilingkod sa kapayapaan.
“Ang tunay na pagmamahal sa bayan,” pagtatapos ni Goitia, “ay ang matatag ngunit mahinahong pagtatanggol sa karapatan ng bansa gamit ang batas.”
Si Dr. Jose Antonio Goitia ay Chairman Emeritus ng Alyansa ng Bantay sa Kapayapaan at Demokrasya (ABKD), People’s Alliance for Democracy and Reforms (PADER), Liga Independencia Pilipinas (LIPI), at ng Filipinos Do Not Yield Movement (FDNY). Siya ay may hawak na Juris Doctor at Doctor of Philosophy (PhD), gayundin ang mga advanced degree na MNSA, MPA, at MBA, bukod pa sa iba. (BONG SON)
