Ang Panganib ng mga Landfill

FIRING LINE
ni Robert B. Roque, Jr.

ANG tanging dahilan kung bakit tila hindi gaanong pinapansin ang napakalaking pagguho ng tambak ng basura noong Biyernes sa Rizal Provincial Sanitary Landfill (RPSL) sa Rodriguez ay simple: walang naiulat na namatay. Hindi pa — at sana’y wala nga.

Bandang alas kuwatro ng hapon noong Pebrero 20 nang biglang bumigay ang malaking bunton ng basura sa Sitio 1B, Barangay San Isidro, sa loob ng landfill na pinatatakbo ng International Solid Waste Integrated Management Specialist Inc. Nangyari ito habang pinapantay ng mga operator ng bulldozer ang mga basura. Isang makina ang dumulas pababa sa bangin ng dumi.

Tatlong operator ng heavy equipment ang pansamantalang na-trap ngunit agad din nasagip. Napinsala sila ng mga sugat at kalauna’y pinauwi. Ang mga unang ulat na may dose-dosenang natabunan—o 50 nawawala—ay hindi nakompirma. Dalawang araw pa bago naipagbigay-alam sa pulisya ang insidente. Humiling ang pamahalaang panlalawigan sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) ng imbestigasyon.

Hindi ito nakaaaliw—nakapanghihilakbot ito.

Naranasan na ng bansa ang ganitong trahedya. Noong 2000, ang pagguho ng tambakan sa Payatas dumpsite ay kumitil ng mahigit 200 buhay at nagbaon ng mga komunidad sa ilalim ng bundok ng basura. Nagkaroon ng mga pagsasara at pangakong “hindi na mauulit.” Dapat sana’y hinigpitan ang regulasyon at ginawang makabago ang pamamahala ng basura.

Ngunit narito pa rin tayo — patuloy na nagtataas ng tambak na maaaring gumuho, patuloy na umaasa sa suwerte.

Hindi maliit ang insidente sa Rodriguez. Isang malakas na ulan o paggalaw ng lupa lamang ang kailangan upang mauwi ito sa mas malagim na sakuna.

Dapat mamuhunan ang pamahalaan para sa makabagong solusyon, hindi sa sistemang tambak-at-tabon. Ang pagtulak ni Mayor Isko Moreno sa Maynila na higpitan ang patakaran at maningil para sa koleksiyon ay patunay nang lawak ng krisis. Ngunit hindi sapat ang polisiya kung kulang ang disiplina ng publiko.

Dapat magsimula sa tahanan ang wastong paghihiwalay at pagre-recycle ng basura, at palawakin ito sa komunidad. Ipinakita na ng mga NGO at barangay materials recovery program na posible ito at dapat tularan sa buong bansa.

Gayunman, hindi sapat ang pagsisikap ng bawat pamilya. Nasa estado ang pangunahing pananagutan. Dapat tigilan ang pag-asa sa mga landfill na tila ibinabaon lamang ang panganib sa ilalim ng lupa.

Sinimulan na ng administrasyon ni Ferdinand Marcos, Jr. ang pagsasaayos ng mga proyektong pampubliko. Kasabay nito, dapat maglaan ng tuloy-tuloy na pamumuhunan sa makabago at makakalikasang sistema ng pamamahala ng basura —mga pasilidad na nakatuon sa sustenabilidad at pagre-recycle, hindi sa simpleng pagtatago ng dumi na tayo rin ang lumilikha.

*         *         *

SHORT BURSTS. Para sa mga komento o reaksiyon, mag-email sa [email protected] o mag-post sa @Side_View sa X app (dating Twitter).