AKSYON AGAD
ni Almar Danguilan
SA ISANG impeachment trial, hindi maiiwasang magkaroon ng pagtutol, matinding pagtatanong, at magkakaibang interpretasyon sa mga ebidensiyang inilalahad. Dito nasusubok ang presiding officer. Hindi lang niya kailangan panatilihing maayos ang proceedings, kailangan din niyang tiyakin na parehong nabibigyan ng pagkakataon ang prosecution at defense na maipaliwanag ang kanilang panig.
Ito ang makikita sa paghawak ni Presiding Officer Chiz Escudero sa impeachment trial kay Vice President Sara Duterte noong 19 November, partikular sa mga usapin tungkol sa ebidensiya at sa mga testigo ng defense.
Sa paggamit ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) documents, sinuportahan ni Escudero ang punto ni House prosecutor Chel Diokno na hindi money laundering ang kasong tinatalakay. Ang mga dokumento ay iniharap bilang ebidensiya kaugnay ng alegasyon ng unexplained wealth sa Article II.
Pero hindi ibig sabihin nito na wala nang puwang para kuwestiyonin ng defense ang mga dokumento o ang interpretasyon ng prosecution. Parte ng proseso ang pagbibigay sa kabilang panig ng pagkakataong sagutin ang mga alegasyon, magbigay ng paliwanag, at ipresenta ang sarili nilang argumento. Hindi dapat maging one-sided ang pagtalakay sa mga ebidensiya.
Ganoon din ang naging approach ni Escudero nang magtanong ang ilang senator-judge tungkol sa qualifications ni defense witness Rainer Dela Fuente bilang expert witness. May mga pagdududa tungkol sa kanyang expertise, at lehitimo namang itanong kung sapat ang kanyang kaalaman para magbigay ng ekspertong opinyon sa mga bagay na tinatalakay sa trial.
Gayon man, ipinaalala ni Escudero na hindi dapat diktahan ng impeachment court ang strategy ng defense sa pagpili ng witnesses at pagpresenta ng kanilang evidence. Humingi siya ng pasensiya at leeway para mabigyan din ang defense ng pagkakataong mailahad nang maayos ang kanilang panig.
Hindi naman nangangahulugan na kapag pinayagang magsalita ang isang witness ay tinatanggap na agad ng korte ang lahat ng kanyang sinasabi. Maaari pa rin itong kontrahin ng prosecution, usisain ng mga senator-judge, at sa huli, ang impeachment court ang magdedesisyon kung gaano kabigat at kapanipaniwala ang testimonya.
Mahalaga ang ganitong distinction. Ang pagbibigay ng pagkakataon ay hindi pag-endoso, at ang pakikinig sa isang panig ay hindi nangangahulugang kinakalimutan na ang kabilang panig. Bahagi ito ng isang proseso na kailangang marinig ang mga argumento bago timbangin ang magkabilang panig.
Sa isang sensitibong paglilitis, madaling mapagkamalan ang pagiging patas bilang pagiging maluwag o ang pagiging maingat bilang kawalan ng paninindigan. Pero hindi kailangang pigilan ang isang panig para lang mapanatili ang kaayusan. Mas mahalaga na parehong may pagkakataong magsalita, parehong sumusunod sa rules, at walang puwang sa hindi nararapat na kalamangan.
Dito makikita ang mahalagang papel ni Escudero bilang presiding officer. Hindi niya kailangan pangunahan ang prosecution o defense kung paano nila ilalahad ang kanilang kaso. Ang trabaho niya ay bantayan ang proseso, panatilihing patas ang proceedings, at tiyaking ang magiging paghatol ay nakabatay sa mga ebidensiya at hindi sa ingay, pressure, o personal na pagkiling.
Hindi lamang ang magiging resulta ng impeachment trial ang mahalaga, kundi pati kung paano ito isinagawa. Dahil ang kredibilidad ng isang paglilitis ay nagsisimula sa patas na pagdinig. At ang isang presiding officer na kayang magbigay ng sapat na puwang sa magkabilang panig, nang hindi isinasantabi ang rules at kaayusan, ay nagpapakita ng pamumunong hindi kailangang kumiling para maging matatag. ‘Yan si Escudero. (30)
