HATAW! D'yaryo ng Bayan hatawtabloid.com
SA BAWAT padyak ng gulong sa kalsada ng Marikina nitong Huwebes Santo, hindi lamang pawis at pagod ang aking dala—kundi mga tanong na unti-unting umuukit sa alaala ng kasaysayan.
Ang “Padyak at Panata,” na sa unang tingin ay isang simpleng debosyon, ay naging isang paglalakbay tungo sa mas malalim na pag-unawa: na ang pananampalataya sa lupaing ito ay hindi maihihiwalay sa bakas ng pananakop at pakikibaka.
Kasama ang mahigit 285 siklista, tinahak namin ang halos 17 kilometro sa pagbisita sa pitong simbahan. Sa bawat paghinto, hindi lamang panalangin at pagninilay sa Pasyon ni Kristo ang aming inialay, kundi pati na rin ang pagbabahagi ng mga kuwentong nag-uugnay sa kasalukuyan at nakaraan.
Sa bawat padyak, dama ang diwa ng bayanihan—pag-agapay sa napapagod, pagbibigay ng tubig, at agarang pagtulong sa nasisirang bisikleta. Dito ko muling nakita na ang pananampalataya ay hindi lamang binibigkas—ito’y isinasabuhay.
Ngunit sa pagdating namin sa Jesús de la Peña Chapel—ang pinakamatandang simbahan sa lungsod—tila huminto ang oras. Nakaukit sa pader ang tala ng unang Misa noong 16 Abril 1630.
Sa sandaling iyon, ang kapilya ay hindi lamang naging banal na pook, kundi isang tahimik na saksi sa pagpasok ng Kristiyanismo at kasabay nitong kolonyal na kapangyarihan.
Sa likod ng krus, umalingawngaw ang kasaysayan ng tunggalian—ang mahaba at masalimuot na alitan ng mga Agustino at Heswita. Hindi lamang ito usapin ng pananampalataya, kundi ng kontrol sa lupa, impluwensiya, at kaluluwa ng mamamayan. Ang hidwaang ito ay pinalala ng estruktura ng kolonyal na pamahalaan, at sa huli’y pinatahimik ng paglabas ng Royal Decree ng Espanya noong huling bahagi ng ika-17 siglo.
Ngunit ang katahimikang iyon ay hindi nangangahulugan ng pagsuko.
Sa ilalim ng kolonyal na kaayusan, unti-unting namulat ang diwa ng paglaban sa hanay ng mamamayan. Ang pananampalatayang ipinataw ay sinuri, kinuwestiyon, at sa bandang huli’y hinarap.
Ang krus na ginamit bilang sagisag ng pagpapasunod ay hindi nagtagumpay na tuluyang patahimikin ang bayan. Sa halip, ito’y sinalubong ng espada ng paglaya—isang diwang kalauna’y mag-aalab sa himagsikan sa pamumuno ni Andrés Bonifacio.
Sa pag-ikot ng kasaysayan, nananatiling nakatayo ang Jesús de la Peña Chapel—hindi lamang bilang tahanan ng pananampalataya, kundi bilang bantayog ng isang masalimuot na nakaraan. Isang paalala na ang ating mga simbahan ay hindi lamang pook ng debosyon, kundi mga tahimik na saksi sa tunggalian ng kapangyarihan at sa hindi matatawarang paghahangad ng kalayaan.
Sa bawat padyak, sa bawat panalangin, at sa bawat paglingon sa kasaysayan—naroon ang katotohanang ang pananampalataya at pakikibaka ay magkaugnay. At sa pagitan ng krus at espada, nananatiling buhay ang diwa ng isang bayang patuloy na lumalaban at naghahanap ng tunay na kalayaan.
Maikling Tala ng Kasaysayan
1572 – Dumating ang mga Agustino sa Barangka.
1630 – Dumating ang mga Heswita; unang Misa sa Jesús de la Peña.
1681 – Naging parokya ang Marikina.
1687–1690 – Palitan ng kontrol; itinayo ang Our Lady of the Abandoned Church.
1696 – Royal Decree, nagwakas ang tunggalian.
1791 – Pormal na inialay ang simbahan sa Sta. Elena.
1898 – Nasunog ang unang imahen sa gitna ng pag-aaklas.
